بسته بندی مواد بهداشتی

مـقـدمـه
این روزها در جای جای این جهان پهناور ، سخن از جایگاه بسته بندی و نقش برجسته آن در عرضه مناسب محصولات در بازار می باشد . شرکتهای بزرگ ، دارای برندهای معتبر برای موفقیت بیشتر اقدام به بازنگری در بسته بندی  کالاهای خود می کنند ؛ و برای بسته بندی تولیدات جدید ، دست به تحقیقات گسترده و بی شک پر هزینه می زنند.

متاسفانه در کشور ما  ، ارزش و جایگاه بسته بندی ،  به درستی درک نگردیده است . ماحصل این عدم توجه ، حضور کمرنگ و گاه بی رنگ ما در بازارهای جهانی می باشد . علیرغم رشد چشمگیر صنایع در سالهای اخیر ، سهم ایران از تجارت جهانی بسیار ناچیز می باشد . ما حتی در عرضه مناسب محصولاتی مانند زعفران ، پسته ، خرما ،..... که از تولید کنندگان عمده آن در جهان محسوب می گردیم ، ناتوان هستیم . محصولاتی که با تلاش بسیار تولید می گردند ، بیشتر بصورت فله صادرگردیده ؛ که  پس از بسته بندی در کشور ثالث به قیمت گزاف در بازارهای جهانی فروخته می شوند ؛ و ماحصل دسترنج تولید کنندگان ایرانی  در اختیار بیگانگان قرار می گیرد .
برای پی بردن به جایگاه ویژه بسته بندی ، ناگزیر به بررسی هر چند بسیار مختصر مقوله بازاریابی می باشیم .

بازاریابی و جایگاه بسته بندی
بازاریابی نوین پس از انقلاب صنعتی در کشور انگلستان در حدود سال 1700 ( که دست آورد دوران رنسانس می باشد ) متولد شد .
اساساً نیاز به بازاریابی در زمانی احساس می شود که میزان عرضه از تقاضا بیشتر باشد . البته می بایست همواره قدرت خرید مصرف کننده را مد نظر داشت . هر بنگاه اقتصادی برای ادامه حیات نیازمند مشتری می باشد . اگر در چرخه تولید یک محصول همه عوامل موثر با بالاترین بازده ، فعالیت داشته باشند ، اما نتوانیم برای عرضه آن بازاری پیدا کنیم ؛ بی شک شاهد نابودی مجموعه تولید کننده خواهیم بود .
در طی سالهای 1860 تا 1950 ، بازاریابی با تاکید بر دو فعالیت تولید انبوه و کار آیی در تحویل کالا شکل گرفت .

در قرن نوزدهم ، تجاری مانند راکفلر و کارنگی ، کارخانه های متعددی برای ساخت محصولات جدید و شبکه های حمل و نقل برای توزیع آنها ، بنا نمودند . در ادامه این راه نوابغی چون فورد و واتسون راه را برای تولید انبوه با فناوری های جدید باز کردند . سالهای توفانی قرن بیستم [[  وقوع جنگ بین المللی اول (1918 – 1914 ) و جنگ جهانی دوم ( 1948 – 1944 )  ]]  با رکود عظیم اقتصادی  ، دوران پر رنجی برای مردم دنیا به دنبال داشت .

جنگ جهانی دوم باعث تبدیل کارخانه ها در اروپا و آمریکا به مراکز تولید محصولات نظامی نظیر توپ ،انواع مسلسل ، تانک ، جیپ ، بمب افکن و مهمات جنگی شدند .
در خلال این سالها دلیل چندانی برای بازار یابی وجود نداشت .
با گذشت زمان اقتصاد ترقی کرد ، در آمد افراد فزونی گرفت و تقاضا ی زیادی برای کالاها بوجود آمد . اما در سالهای بعد موج اولیه تقاضا فروکش کرد ، اقتصاد جهانی پوست انداخت و متحول شد . گسترش کانالهای توزیع کالا ( احداث خطوط راه آهن ، تولید کشتی های غول پیکر و ساخت هواپیماهای جدیدتر و پیشرفته تر ) در این تحول نقش بسزایی داشتند.

از طرفی کمپانی های بزرگ با حجم تولید بالا شکل گرفتند ، و از سویی بازارهای مصرف جدیدی ( نظیر بازار کشورهای نفت خیز که با فروش نقت دارای در آمد وبا لطبع  قدرت خرید  گردیده بودند ) در جهان بوجود آمدند . در طول دهه 1960 اصطلاح  مفهموم بازاریابی  معمول شد.

این مفهموم میگوید که :
همه چیز با نیازها و خواسته های مصرف کننده شروع می شود

گر چه این مفهموم دیدگاهی تازه و بدیع در بازاریابی محسوب می گردید ، اما بیشتر یک شعار بود و تجارت راه معمول خود را پی می گرفت . تنها معدودی از مراکز کسب و کار از این نظریه استقبال کردند .
تعداد زیادی از مورخان حدس می زنند که این مفهموم از اواخر سال 1980 که مصرف کنندگان دارای تحصیلات بالاتر ، عاقل تر ، و صاحب افکاری بهتر و پول و درآمد بیشتری بودند ؛ معنا یافت . با بر طرف شدن موانع تجارت جهانی و وجود رقبای جدید در بازار ، بازاریابی شکل تازه ای یافت ؛ و به عنوان اصل مسلم و اساسی در تجارت جهانی پذیرفته شد .

چهار p بازاریابی
جروم مک کارتی  در کتاب  بازار یابی بنیادی  طبقه بندی مشهوری از عناصر متنوع  بازاریابی انجام داده است . که از آن به بعد ، در صنعت بازاریابی به عنوان (( چهار p )) معروف شده است .
1- محصول ( product ) : طراحی و توسعه  ، نام گذاری و بسته بندی  محصول
2- مکان یا توزیع ( place ) : مسیرها و کانالهای مورد استفاده برای انتقال محصول از تولید کننده به خریدار
3- قیمت  (  Price  ) : بهایی که در مقابل خرید محصول یا خدمات پرداخت می گردد ؛ و میزان سودمندی را تعیین می کند .
4- ارتباطات یا ترویج بازاریابی ( promotion  ) : شامل  فروش شخصی ،  تبلیغات  ،  روابط عمومی  ، ترویج فروش  ،  بازاریابی مستقیم   و   مکان فروش /  بسته بندی

[[  بسیاری از صاحب نظران با در نظر گرفتن اهمیت و نقش تاثیر گذار بسته بندی ، اعتقاد دارند که می بایست بسته بندی دارای سر فصل جداگانه ای باشد ؛ و از بسته بندی به عنوان  p پنجم (  packaging  ) یاد می کنند . در ادامه  این مقاله  دلایل بوجود آمدن این باور بیان خواهد گردید .  ]]  

همانگونه که مشاهده کردیم ، از بسته بندی در P اول بازاریابی ( محصول ) ، و p چهارم بازاریابی ( ترویج بازاریابی ) نام برده شده است . ضمن آنکه از نقش بسته بندی در p دوم بازاریابی ( توزیع ) نمی توان بی تفاوت گذشت . چرا که ، اگر محصول از بسته بندی مناسبی برخوردار نباشد ( بسته بندی توزیعی ) ؛ نمی تواند در انتهای مسیر ( از تولید کننده به مصرف کننده ) کیفیت خود را حفظ کند . بسته باید دارای استحکام لازم و مقاومت کافی در برابر ضربات احتمالی باشد . حتی در مواردی که حمل بسته از طریق دریا و بوسیله کشتی صورت می گیرد ، می بایست میزان رطوبت هوا و اثرات ناشی از آن بر روی بسته محاسبه گردد . بسته بندی مواد غذایی باید به گونه ای باشد که سلامت محصول ، در انتهای مسیر ( با توجه به مدت زمانی که از زمان تولید گذشته است ) حفظ گردد .
حالا به نقش بسته بندی در متغییر اول  و چهارم بازاریابی ( محصول وترویج بازاریابی ) می پردازیم .

نقش بسته بندی درمعرفی نام محصول
ما مجبور هستیم برای رفع نیازهای متنوع ؛ محصولات مختلفی را خریداری کنیم . با یک نگاه سطحی متوجه می شویم ، که تقریباً هیچ کالایی بدون بسته بندی عرضه نمی گردد . ( البته در ایران هنوز بعضی کالاها نظیر میوه و تره بار ، نان ، خشکبار و ....در بیشتر موارد بدون بسته بندی به خریدار عرضه میگردد . )
هر کالا دارای نام می باشد . نامهای تجاری ، نظیر انسانها دارای شخصیهایی می شوند . تبلیغات و بسته بندی دو عامل موثر در شخصیت سازی یک نام تجاری می باشند .
تبلیغات به معرفی و شخصیت پردازی کالا بر اساس سند راهبردی تبلیغات که شامل هدف گذاری ، شناخت مخاطب ، تعیین پیام  و ..... می پردازد ؛ و بسته بندی این شخصیت را عینیت می بخشد . به عبارتی ساده تر، محصول با نام تجاری مشخص توسط تبلیغات از طریق رسانه های مختلف ( تلویزیون ، بیلبورد ، کاتولوگ و ..... ) به مخاطب معرفی می گردد  ؛  اما دیدار ،  در فروشگاهها و توسط بسته بندی انجام می گیرد. در این دیدار بسته بندی وظیفه دارد تا شخصیت ارایه گردیده در تبلیغات را ، به خوبی نمایش دهــد . و این گونه یک نام تجاری مبدل به یک برند میشود. 

در ایران طی سالهای اخیر ، با ورود نسل جدید مدیران ، شرکتها توجه ویژه ای به تبلیغات داشته اند ؛ اما هنوز مقوله بسته بندی مهجور مانده است .
شرکت هایی نظیر پاک ، بوتان ، مهرام ، دلپذیر ، زر ماکارون ، تک ماکارون  و ..... با سرمایه گذاری مناسب در تبلیغات و بسته بندی ،  توانسته اند به نامهای تجاری معتبر ( برند ) تبدیل گردند . یکی از موفق ترین شرکتها در این زمینه ، شرکت سحر با محصول روزانه می باشد . در طراحی بسته این محصول با استفاده از یک ماسکوت ، محصولات روزانه دارای شخصیتی صمیمی ، دوست داشتنی و در عین حال اطمینان بخش گردیده است .  

در عصر بازاریابی نوین ، ارزش نام تجاری یکی از مفاهیمی است که به طوری روز افزون اهمیت پیدا کرده است یک نام تجاری قابل احترام ، ارزش بیشتری به محصول می افزاید ، و این ارزش افزوده هنگام فروش از خریدار دریافت می گردد . کارشناسان ارزش برند اول دنیا  در سال  2008   یعنی شرکت   COLA COCA   را بیش از ارزش فرمولها و کلیه داراییها ی این شرکت در سراسر جهان ارزیابی کرده اند .
از وظایف اصلی بسته بندی نمایش مناسب و موثر نام تجاری می باشد .

بسته بندی ، ترویج بازاریابی ، فروشگاهها
هر کالایی پس از تولید در بسته ای قرار می گیرد . و این بسته ها برای عرضه داخل فروشگاهها می شوند ؛ و فروشگاهها ،  تیدیل به مرکز رقابت  بین کالاهای مختلغف با قیمتها و طراحی های متفاوت می گردد .
توجه به دو نکته اهمیت بسته بندی در ترویج بازاریابی را روشن تر می کند .

نکته اول : 
 صنعت تبلیغات در نقطه خرید در سال 2003 در کشور انگلستان رقمی برابر با 1/1 میلیارد پوند ( 65/1 میلیارد یورو ) بود . رشد روزافزون این صنعت ، بواسطه آمارهای ارایه شده توسط سازمان POPAI  می باشد . برابر تحقیقات این سازمان   سه چهارم  تصمیمات مشتریان برای خرید کالا یا خدمات در نقطه خرید شکل می گیرد .
 به عبارتی دیگر 75 % خریدها به صورت اتفاقی می باشد .
با نگاهی به خود و اطرافیان ، مشاهده می کنیم بسیاری از خریدها بدون برنامه ریزی قبلی و به صرف جلب توجه ( نه به علت نیاز  ) صورت می گیرد . در اروپا و آمریکا خرید کردن نوعی تفریح به شمار می آید . در جوامعی که سطح در آمدها  بالا باشد ؛ انگیزه خرید می تواند مواردی غیر از برآوردن نیازها باشد . در ایران نیز مشاهده می کنیم گروهی از افراد به دنبال لذت یا ایجاد تشخص به دنبال خرید در بازارهای مختلف هستند .
بسته بندی ( ساختاری – گرافیکی ) با در نظر گرفتن این نکته ، تاثیری شگرف بر آمار فروش شرکتها دارد .

نکته دوم :
در نظر بگیرید که مشتری برای خرید وارد فروشگاه بزرگ زنجیره ای می شود ؛ با یک چرخ دستی شروع به گشتن در فروشگاه می کند . برای خرید چند بسته ماکارونی به قسمت فروش مواد غذایی میرود . فکر می کنید کدام بسته را بر می دارد ؟
برابر آمار ، مدت زمانی که یک بسته در معرض دید خریدار قرار می گیرد ؛   5 ثانیه    است.
اهمیت و ارزش  بسته بندی  در اینجا دوباره آشکار می شود .
اگر بسته جلب توجه کند . خریدار به سمت بسته میرود ، آن را برمی دارد و با خواندن مطالب مندرج در آن با محصول و خصوصیات و مزایا آن آشنا می شود و احتمالا برای خرید آن اقدام می کند . و در غیر اینصورت این مشتری از جلوی قفسه می گذرد و محصول در قفسه باقی می ماند .

برابر آماری که در انگلستان از خرده فرو شی ها بعمل آمده است  ، سهم بسته بندی در فروش محصولات 42% ، توجیه دیگران 25% ، تبلیغات 18 % و سایر عوامل 15 % بوده است .
متاسفانه  در ایران بسیاری از شرکتها به بسته بندی محصولات خود توجه کافی نمی کنند ، شاهد هستیم که بعضی از شرکتها علی رغم هزینه سنگینی که جهت تبلیغات ( خصوصا در تلویزیون ) صرف می نمایند ، از این نکته غافل هستند ، که تبلیغات به شرط همراهی بسته بندی جذاب و کار آمد ، می تواند در فروش تاثیر بگذارد .
از طرفی شرکتهای تولیدی کوچک ، که توان مقابله تبلیغاتی با شرکتهای بزرگ را دارا نیستند ، می توانند با بسته بندی مناسب ، سهم بیشتری از بازار به دست بیاورند .

طراحان بسته بندی ، باید همیشه در نظر داشته باشند که برای جلب نکاه مشتری زمان اندکی (5 ثانیه) ، فرصت دارند  یک بسته ، همانند یک تابلوی نقاشی نیست ، تا بیننده برای دیدن آن وقت و هزینه صرف نماید .
 برای رسیدن بسته بندی  به جایگاه فعلی ، زمانی به اندازه طول عمر بشر بر روی کره زمین صرف گردیده است .
و اقوام و ملل مختلفی در تکامل بسته بندی نقش داشته اند . با هم نگاهی کوتاه به تاریخچه بسته بندی می اندازیم .

بســته بنــدی (تاریخچه بسته بندی)
بدون شک ، نیاز بشر اولین دلیل برای بوجود آمدن بسته بندی بوده است . انسانهای اولیه کوچ نشین بوده و به دنبال مواد غذایی در حرکت بودند . زندگی این انسانها تحت تاثیر کوچ جغارفیایی حیوانات و فراوانی فصلی خوراکیهای گیاهی بوده است ؛ شاید اولین بسته بندی پوششی بوده که این انسانها برای نگهداری و حمل وسایل خود به کار می برده اند . این پوشش می توانست پیچه ای از برگ درختان ،پوست حیوانات ، پوست یک کدو ، با فطعه ای از تنه درختی که بطور طبیعی و در طی زمان توخالی گردیده بود ؛ باشد . بعد از پیدایش آتش ، انسانهای آن دوره برای حمل آن ، از یک محل اتراق به محل دیگری ، نیازمند استفاده از نوعی بسته بندی بوده اند . حمل کنندگان آتش و بسته بندی آتش دارای منزلتی معنوی و بعدها روحانی بوده اســـــت . ( موبدان زرتشتی  در آتشکده ها ،  حفظ و نگهداری آ تش را به عهده  داشتند . )

بسته بندی یک نیاز بود . شاید انسان اولیه با الگو برداری از طبیعت ، به رفع این نیاز پرداخته باشد . میوه هایی چون گردو ، بادام ، پرتقال و ..... از نوعی بسته بندی طبیعی برخوردار بوده اند . بطور مثال یک انار در واقع حاوی  تعداد زیادی از میوه های ریز و آبدار است ، که شدیدا آسیب پذیر هستند . پوست این میوه مانند یک بسته محتویات آن را در بر گرفته است ؛ و مانع از خشک شدن و ازدست دادن سریع عطر و طعم آن می گردد . بسته بندی انار به گونه ای است که بوسیله رنگ و فرم ، ضمن  جلب توجه ، ذایقه را تحریک کرده ، و بیننده را ترغیب به انتخاب آن می کند .

در هر صورت به تدریج ، کیسه ها و سبدها جهت حمل و نگهداری از مواد خوراکی ( که با استفاده از مواد گیاهی و حیوانی تهیه می گردیدند ) به فهرست بسته بندی ها اضافه گردید . به احتمال زیاد بابلی ها اولین سبدها را بافته اند .
بین سالهای 4000 الی 8000 سال پیش از میلاد ، انسان آن روزگار با قرار دادان کاسه ای (که از خاک رُس ساخته شده بود ) در دل آتش ، صنعت کوزه گری و سفال گری را پدید آورد ؛ و پس از آن  نوبت به  ساخت ظروفی از جنس برنز ، آهن و مس گردید . از ظرفهای سرامیکی به علت سادگی فرآیند ساخت و در دسترس بودن مواد اولیه ، تا قرنها به عنوان بسته بندی مواد مختلف استفاده می گردید .
اولین ظروف شیشه ای در بین النهرین و مصر باستان ، در 1500 سال پیش از میلاد مسیح ، تولید شد . این ظروف شیشه ای از پیچیدن رشته های شیشه داغ به دور هسته ای از خاک رس و سرگین  به دست می آمد . و اولین طراحی بسته بندی ، با کشیدن یک ترکه بر روی این شیشه داغ نرم ، بوجود آمد .

در رُم باستان در حدود سال 50 پیش از میلاد ، لوله دمش در صنعت شیشه گری اختراع گردید . با این اختراع ، ظروف  و جامهای  شیشه ای که پیش از این تنها برای اجناس گرانقیمت و بیشتر در معابد و کاخها به کار می آمد ؛ قابلیت استفاده برای عموم را پیدا کرد . رُمیان همچنین از کیسه های چرمی برای حمل و نگهداری مایعاتی نظیر آب و روغن ، و انواع حبوبات استفاده می کردند .
احتمال داده می شود در همین دوران اولین بشکه های چوبی در منطقه آلپ ساخته شده است ، این بشکه های چوبی تا قرون متمادی یکی از متداولترین اشکال بسته بندی بود .

پیشرفت بسته بندی با اختراع کاغذ توسط  تسای لون در چین ( حدود سال 105 میلادی ) شکل تازه ای گرفت .چینی ها 800 سال ، اسرار تولید کاغذ را نزد خود مخفی نگه داشتند . اما سرنجام مسلمانان پس از فتح سمرقند در حدود سال 950 میلادی ، از طریق اسرای چینی به این راز پی برده ، و آنرا به اروپاییان انتقال دادند . با دست یابی به دانش تولید کاغذ ، اولین بسته های کاغذ پیچ ، برای بسته بندی کالاهای گرانقیمت نظیر داروها و چای و همچنین کالاهایی نظیر سنجاق و میخ به کار گرفته شد .

انقلاب صنعتی در انگلستان که به سرعت اروپا و آمریکای شمالی را در بر گرفت . دنیای جدیدی را پیش روی انسان به نمایش گذاشت . هر روز با اختراعات جدید ،  شاهد پیشرفت در علوم مختلف بودیم . با اختراع دستگاه چاپ ، بسته بندی نیز از این امر متاثر گردید . پیش از این کالاها صرفا بر اساس نوع جنس فروخته می شدند ؛ اما با رشد بسته بندی تولید کنندگان کالاها ، برای تضمین کیفیت محصولات عرضه گردیده ، تصمیم به استفاده از نامی برای محصولات  خود گرفتند . اولین نامهای استفاده شده ، در حقیقت نام شخصی تولید کنندگان بود.

به عنوان مثال :
شویپس ( 1792 ) Schweppes و کُلگیت ( 1873 ) Colgate در سال 1877   شرکت غله آمریکا برای اولین بار در دوران معاصر، نمادی را به عنوان  علامت تجاری  برگزید .
این نماد یک شخصیت از فرقه های مذهبی پروتستان بود ، که تداعی گر خلوص ، مردانگی ، شرافت و دوستی بود .
به احتمال فراوان موفقیت این نماد ، دیگر شرکتها را بر آن داشت تا شخصیتهایی را به عنوان علامت تجاری کالاهایشان برگزینند .
دستیابی به پلاستیک در سال 1856 ، مقوای موج دار 1870 ، بسته بندی در خلا دهه 1930 ، بسته بندی در شرایط اسپیتک یا پاک  دهه 1940 ، کنسرو سازی در شرایط اسپیتک دهه 1960 ، ..... هر کدام درپیشرفت بسته بندی  موثر واقع گردیدند .
اما آنچه باعث گردید تا بسته بندی نقش متفاوتری پیدا کند ؛ افتتاح اولین فروشگاه بزرگ در سال 1879 توسط و . وول ورث  به نام فروشگاه  (( پنج و ده )) بود  ؛ که جد بزرگ سوپر ما رکتهای مدرن امروزی است .

پیشرفتهای علمی ادامه دارد ، و هر فن آوری جدید موجب تغییرات تازه ای در بسته بندی می گردد . امروز ، در قرن بیست و یکم صحبت از تولید بسته های هوشمند است ، بسته هایی که بتوانند اطلاعات دقیقتری از کیفیت و سلامت محصول به مصرف کننده بدهند . صنعت بسته بندی هر روز در تلاش است تا نقش مهمتری در ایجاد رفاه عمومی داشته باشد .

تعریف بسته بندی
در ابتدا بسته بندی فقط برای جابه جایی و حمل محصولات به کار می رفت ؛ اما پس از مدتی نگهداری ( توقف و جلوگیری از تغییرات شیمیایی به خصوص در مواد غذایی ) و حفاظت ( پیشگیری از آسیب فیزیکی و ضربات ناگهانی ) از کالا نیز به وظایف بسته بندی اضافه گردید . در عصر جدید بازاریابی و فروش محصول نیز به این وظایف اضافه گردیده است . تعریف بسته بندی به جهت تنوع و گستردگی مفهموم آن کاری بسیار دشوار می باشد .
 پروفسور والتر سُرُکا بسته بندی را چنین تعریف می کند :
یک سیستم هماهنگ که هدف از آن آماده سازی کالا جهت حمل ونقل ،
توزیع ، انبار کردن ، فروش و مصرف است .

انواع بسته بندی 
انواع بسته بندی  به شـرح زیر می باشد :
بسته بندی اولیه :  اولین لایه برای نگهداری کالا ، که محصول را بی واسطه در بر می گیرد .
بسته بندی ثانویه :  لایه ای برای نگهداری و محافظت کالا در بسته بندی اولیه
بسته بندی توزیعی :  بسته بندی هایی برای تسهیل در جابه جایی و محافظت از کالاهایی با بسته بندی ثانویه ( در بسته بندی های مقوایی منظور همان کارتن مادر است . )
واحد بار :  تعدادی بسته بندی توزیع که به منظور جابه جایی مکانیکی ، انبار داری و حمل ونقل ، چنان در کنار هم چیده می شوند ، که یک واحد مجزا را تشکیل دهند . ( به طور مثال : هر عدد پالت که تعداد زیادی بسته های توزیع بر روی آن قرار می گیرند . )
بسته بندی  را می توان از نظر مصرف کننده نهایی نیز به شکل زیر دسته بندی کرد :
بسته بندی مصرفی : نوعی از بسته بندی که به عنوان  یک واحد کالا در یک محل فروش به دست مشتری می رسد .
بسته بندی صنعتی :  این نوع بسته بندی برای تحویل کالا از یک تولید کننده به تولید کننده دیگر استفاده می شود ؛ و در بیشتر مواقع ( نه در همه موارد ) محصولی است که باید تحت عملیات بعدی قرار گیرد .
در یک طراحی ساختاری بسته بندی ملاحظات مربوط به جا به جایی و انبار داری نه تنها برای بسته بندی توزیع و واحد بار بلکه برای تمام سطوح بسته بندی ( بسته بندی اولیه و ثانویه ) باید در نظر گرفته شود .

بسته بندی در خدمت بشریت
برخی از مردم معتقد هستند که بسته بندی ،  باعث افزایش قیمت محصولات می باشد . اما برابر آمار ، بسته بندی با محافظت از کالاها در قبال صدمات آسیب دیدگی و خرابی  ؛ موجب کم شدن ضایعات و ارزانی کالاهای مختلف می گردد . در روش فروش سوپرمارکتی با حذف فروشنده ، این بسته ها هستند که با دادن اطلاعات دقیق به مصرف کننده ؛ مشتری را برای خرید بهتر یاری می کنند . به همین سبب از بسته بندی گاهی به عنوان  فروشنده خاموش  یاد می شود . پیش از ظهور بسته بندی مدرن ، کالاها بصورت فله عرضه گردیده و از تنوع کالاها خبری نبود . در حالد حاضر شاهد  تنوع محصولات  در فروشگاهها هستیم ؛ که این امر به خریدار امکان  انتخاب  بهتر را می دهد .
برابر آمارهای ارایه شده توسط سازمانهای جهانی ، مشکل گرسنگی که بسیاری از افراد جامعه بشری از آن در رنج هستند ، نه به خاطر کمبود مواد غذایی بلکه به خاطر از بین رفتن مواد غذایی در مراحل حمل و نفل ، و عدم توانایی در نگهداری و حفاظت از محصول می باشد .بسته بندی می تواند کمک بزرگی در حل مُعضل گرسنگی در جهان باشد .
بسته بندی این امکان را برای بشر فراهم آورده ، تا بتواند از منابع مختلف زیر زمینی و روزمینی در تمام نقاط دنیا استفاده کند . بسته بندی امکان امکان ارسال محصولات و مصنوعات گوناگون را بوجود آورده است ، تا نقشی موثر در پیشرفت تمدن در جوامع بشری  داشته باشد .

چگونگی تصمیم گیری افراد برای خرید کالاها ، راهگشای طراحان برای ایجاد طرحی موثر می باشد . روانشناسی از رشته هایی است که در همه زمینه ها ( اجتماعی ، اقتصادی ، هنری ، ورزشی و ..... )  ، کارآیی و تاثیر گذاری خود را به اثبات رسانده است . انسان موجودی پیچیده با واکنشهای متفاوت نسبت به وقایع پیرامونش می باشد . روانشناسی سعی برآن دارد ، تا الگویی از این رفتارها و واکنشها ارائه دهد .

گام اول : ادراک
افراد در فروشگاهها ، از جلوی قفسه ها یی حاوی محصولاتی که در بسته های متنوع قرار دارند ، می گذرند .
در کشور آمریکا ،  یک فروشگاه بزرگ دارای 000/30  تا 000/40  قلم کالا می باشد . برابر آمار ، یک مصرف کننده کمتر از 100 قلم از این کالاها را می بیند وبا خرید حدود 14 قلم کالا ، فروشگاه را ترک می کند . تنها بسته هایی که حضورشان درک می گردد، شانس حضور در سبد خرید مصرف کننده را دارا می باشند . برای حصول این ادراک ، نیازمند  توجه  خریدار هستیم . برای بدست آوردن توجه ، احتیاج به عاملی  دارای  قدرت توقف دهی  می باشیم . تولید کنندگان برای فروش نیازمند  مکث  خریدار به هنگام عبور ، در جلوی بسته حاوی محصولات خویش می باشند . در طراحی گرافیکی بسته ، عامل  رنگ  این وظیفه را بعهده دارد . اولین عامل که در یک بسته جلب توجه میکند ، رنگ (یا ترکیبات متنوع رنگها) می باشد . ( دومین عامل فـــُرم  و پس ازآن خــط و فونت  مورد استفاده میباشد . )

گام دوم : آگــاهــی
آگاهی به معنی شناخت محصول ، آشنایی با مزایا و خصوصیات کالا می باشد . در طراحی گرافیکی بسته ها ، برای شناخت محصول از عکس یا تصویر طراحی شده کالا استفاده می گردد ؛ و آشنایی با مزایای کالا توسط متن درج گردیده بر روی بسته صورت می گیرد . ( در این باره در ادامه  مقاله توضیحات بیشتری داده خواهد شد. )

گام سوم : فـــهـم  
آگاهی از اطلاعات به معنای فهم آن نیست . فهم به معنای تلاش آگاهانه فکر برای دانستن می باشد . توجه در گام اول پاسخی تقریبا ًغیر منفعل ، اما فهم پاسخی فعال از جانب مخاطب می باشد . اطلاعات می بایست بصورت شفاف ، واضح و صریح ارائه گردیده تا امکان جذب آن توسط مصرف کننده فراهم گردد .

گام چهارم : تـرغیـب
ترغیب یعنی ایجاد نوعی جذبه در مخاطب ، که منجر به خرید کالا خواهد گردید . برای ایجاد جذبه ، می توان از دلالیل منطقی یا تکیه بر عواطف مخاطب استفاده کرد . میتوان با استدلال وتمرکز بر منطق وبرهان ، مصرف کننده را ترغیب و مجاب به خرید نمود ؛ اما بسیاری ازتصمیمات خرید از نوع احساسی هستند و دلایل منطقی یا نیازهای واقعی ، انگیزه آن نیستند . برای ترغیب مخاطب راههای بسیار متنوعی وجود دارد . طراحان با استفاده از دانش ، مهارت ، و از همه مهمتر خلاقـیـت  سعی بر جذاب بودن هر چه بیشتر بسته ها دارند .

عناصر موثر در طراحی گرافیکی
همانطور که پیشتر اشاره گردید ؛ یکی از کاربردهای بسته بندی ، کاربرد تبلیغاتی می باشد . طراحی گرافیکی وظیفه انجام این مهم را به عهده دارد . ازعوامل موثر در طراحی گرافیکی می توان از رنگ ، طرح یا تصویر ، لوگو یا همان نام تجاری محصول ، نشان یا همان آرم تجاری ، خطوط ، نمادها ، ماسکوت ، اندازه ، ترکیب بندی ، هدایت چشم و ...... نام برد .

رنـگ
 اولین  عامل برای جلب توجه و جذب مخاطب ( ادراک ) ، رنگ می باشد . رنگها را می توان از سه دیدگاه بصری ( امپرسیون ) ، احساسی ( اکسپرسیون ) ونمادی  (کانستراکسیون ) مورد مطالعه قرار داد . رنگهای اصلی یا اولیه عبارتند از : زرد ، قرمز و آِّبی  ؛ و رنگهای ثانویه که از ترکیب رنگهای اولیه بوجود می آیند :  سبز ، بنفش و نارنجی می باشند . رنگها میتوانند القا کننده وزن ، طعم ، حجم ، درجه حرارت ، حرکت و ..... باشند . آشنایی با تاثیرات روانی رنگها و ترکیبات گوناگون آن ، کمک شایانی برای طراحان خواهد بود . البته باید این نکته را در نظر داشت که رنگها در فرهنگها و نقاط مختلف جهان ، دارای مفاهیم و تاثیرات متفاوتی می باشند . طراحان بر اساس ماهیت محصول ، از رنگ خاصی استفاده می کنند . بطور مثال برای محصولات غذایی بیشتر از رنگهای گرم استفاده می کنند . تحقیقات نشان دهنده این نکته است که رنگ نارنجی ، بسیار اشتها آور است ؛ یا رنگ مشکی ، لوکس بودن را تداعی می کند . رنگهای روشن بسته را بزرگتر و سبکتر ، و رنگهای تیره بسته را کوچکتر و سنگین تر نشان می دهد . طراحان برای برجسته کردن و نمایش  بهتر عنصر غالب یا مسلط در طرح ( که می تواند محصول ، نام تجاری یاخدماتی نظیر مدت زمان گارانتی باشد . ) از رنگهایی با کنتراست مکمل استفاده می کـننــد . ( طراحان برای شناسایی رنگهای مکمل ، از دایره رنگ استفاده می نمایند . ) رنگها در انواع کنتراست از درخشندگی بیشتری در کنار هم برخوردارند .
" یوهانس ایتن " در کتاب " هـنر رنگ " از 7 نوع کنتراست نام می برد . وی این کنتراستها را اینگونه توضیح می دهـد :
کنتراست فـام :  زرد / قرمز / آبی  منتهای شدت کنتراست فام را بیان می کند .
کنتراست تیره – روشنی :  سیاه و سفید ، بالاترین شدت این کنتراست را بازگو می نماید .
کنتراست ســرد و گـــرم :  رنگهای سرد نظیر آبی ، سبز ، بنفش ، ..... و رنگهای گرم مانند زرد ، نارنجی ، قرمز ، .... می باشند . قرمز - نارنجی گرمترین رنگ و آبی – سبز سردترین رنگ محسوب می شود .
کنتراست مکمل : دو رنگ را وقتی مکمل می گوییم که مخلوط آنها خاکستری خنثی ایجاد کند . از ترکیب دو نور رنگی مکمل ، نور سفید بوجود می آید . رنگهای مکمل عبارتند از : زرد و بنفش ، قرمز و سبز ، نارنجی و آبی
کنتراست همزمانی : از این واقعیت ناشی میشود که چشم انسان با مشاهده هر رنگ به طور همزمان نیاز به مکمل آن پیدا می کند و در صورت عدم حضور این مکمل ، خود به خود آنرا ایجاد می نماید . رنگ مکملی که در اثر همزمانی ایجاد می شود به صورت احساسی در چشم بیننده پدید می آید و حضور عینی ندارد .
کنتراست اشباع : این کنتراست بین رنگهای خالص (پُرتوان) و ناخالص (ضعیف ) می باشد . رنگهای خالص را می توان با رنگهای سفید ، سیاه ، خاکستری و مکمل همان رنگ تضعیف نمود .
کنتراست وسعت : این کنتراست در مورد ارتباط اندازه سطوح دو یا چند رنگ نسبت به هم است و به عبارتی دیگر  کنتراستی بین کم و زیاد یا کوچک و بزرگ است .
در طراحی گرافیکی بسته ها ، رنگ مهمترین و تاثیر گذارترین عامل می باشد .

لــوگـــو
لوگو یا همان لوگو تایپ ، نام تولید کننده محصول می باشد . همانطور که پیشتر در بخش جایگاه بسته بندی در بازاریابی ذکر گردید ؛ نام تجاری محصول اعتبار ، ارزش و هویت کالا است . از آنجایی که لوگو جزو سرمایه های یک شرکت محسوب می گردد ، یکی از اهداف در طراحی بسته ها ، شاخص نمودن و نمایش بهتر آن می باشد . لوگو باید در اولین نگاه وکمترین زمان درک گردد . در طراحی بسته ها باید همواره این نکته را در نظر داشت که لوگو در اندازه ای باشد، که در فروشگاهها با توجه به فاصله مصرف کننده تا بسته به راحتی قابل تشخیص و خواندن باشد . طراحان بسته ها ، نقشی در طراحی لوگو شرکتها ندارند . موسسات و شرکتها در هنگام طراحی لوگو ، می بایست به خوانا بودن لوگو ، توجه ویژه ای داشته باشند . متاسفانه در ایران ، خواندن لوگو بسیاری از شرکتها ، در نگاه اول دشوار می باشد . شرکتهای بزرگ نظیر Sony  ، LG ، Panasonic و ..... با عنایت به همین موضوع ، در طراحی لوگو ، اولویت اول را به خوانا بودن آن داده اند . برخی از شرکتهای بزرگ نیز در لوگو محصول خود ، با تاکید بر یکی از حروف ، سعی در ماندگاری بیشتر و تداعی سریعتر نام در ذهن مخاطب دارند . از جمله این لوگوها می توان به لوگو DELL و عینک Police اشاره کرد . طراحان لوگو ، باید این نکته را درنظر داشته باشند ، که هدف از طراحی ، خلق یک تابلو خط نمی باشد .  هر نام تجاری را می توان با تبلیغات مناسب و گسترده به یک برند تبدیل نمود . البته برای تبدیل نامهایی که به ماهیت محصول نزدیکترند ( نظیرشامپو Head shoulders ) هزینه کمتری صرف می گردد .
لوگو یا همان نام تجاری پس از معرفی وسیع در رسانه های مختلف ( همچنین درج بر روی بسته های حاوی محصولات ) ، در طول زمان به معنایی فراتر وگاه بسیار متفاوت با معنای لغوی کلمه دست می یابند . به همین دلیل میبایست در انتخاب نام محصولات ، بسیار دقت کرد و حتی المقدور از انتخاب اسامی که به نوعی دارای تقدس میباشند ، پرهیز کرد .

خــطـ ( فونت )
از عناصر انتقال آگاهی به مصرف کننده ، مندرجات روی بسته می باشد . قلمهای استفاده گردیده برای نوشتن ، می بایست متناسب با نوع و شخصیت محصول باشد . مطمئناً فونت مورد استفاده برای یک مصول صنعتی نظیر الکترو موتور با فونت استفاده گردیده برای یک مصول آرایشی نظیر رنگ مو ، بسیار متفاوت خواهد بود . امروزه طراحان با پیشرفت تکنولوژی و در دسترس بودن نرم افزارهای متنوع و کارآمد ، می توانند ، انواع فونتها را در اختیار داشته و استفاده نمایند .

تصویر و عکس
از مزایا یک بسته بندی مناسب ، شناخت سریع محصول و کاربرد آن می باشد . این وظیفه به عهده عکس یا تصویر کالا بوده ، که در طراحی مورد استفاده قرار می گیرد .  در بسته بندی محصولات غذایی ، عکس طبیعی بیش از طرح تصویر سازی شده جلب توجه کرده ؛ و باعث ترغیب مصرف کننده به خرید می گردد.  (البته آمارها نشان دهنده این مطلب می باشد که تاثیر نمایش خود کالا ، از عکس یا تصویر آن بسیار بیشتر می باشد . به همین سبب این روزها شاهد بسته بندی های گوناگونی می باشیم  که در ساختار آنان از یک پنجره برای نشان دادن کالا استفاده گردیده است . )

هدایت نگاه
در ترکیب بندی یک اثر گرافیکی ،  طراح وظیفه هدایت نگاه بیننده به سمت آنچه دارای اهمیت بیشتری می باشد ، را بعهده دارد . در تبلیغات موسسه ای ، عنصر اول لوگو و آرم تجاری می باشد ، اما در تبلیغ کالا، خود محصول عنصر مرکزی می باشد . ممکن است نمایش خدمات ویژه (نظیر گارانتی دراز مدت) ، یا تنوع محصول در اولویت باشد . در طراحی بعضی از محصولات در بازار ایران ، شاهد نوعی سرگردانی نگاه هستیم ، بیننده از شناسایی عنصر اصلی در یک نگاه عاجز است . امروزه استفاده از  طرحهای دارای عناصر فراوان واصطلاحاً شلوغ ، به دلیل بر هم زدن تمرکز بیننده ، توصیه نمی گردد . در جوامع غربی ، مردم عناصر موجود در یک طرح را از بالا به پایین ، از چپ به راست ، از بزرگ به کوچک ، از سیاه به سفید ، از رنگی به غیر رنگی و از غیر عادی به عادی ، می بینند .

ترکیب بندی ( کمپوزیسیون )
قرار گیری عناصری مانند لوگو ، عکس ، شعار تبلیغاتی ، نقوش و ..... در کنار هم را " ترکیب بندی " می گویند .
طراحان در تر کیب بندی می بایست به تاثیر حجم ، فرم، بازتاب نور ، فاصله ومکان بیننده از بسته ، توجه نمایند . عناصر مختلف در طراحی را میتوان بصورتهای متفاوتی با هم ترکیب کرد . طراحان با استفاده از تجربه و خلاقیت ، ترکیب بندی های موثر و موفقی ، خلق می نمایند . در طراحی پتوی گلبافت ، طراح با استفاده از رنگ روشن  به همراه خطوط افقی ، بسته را بزرگتر از اندازه واقعی نشان داده است . طراح ضمن استفاده از ماسکوتهایی جذاب برای کودکان و استفاده از رنگ ( رنگ صورتی ، رنگ مورد توجه دختـــران می باشد .) ، به همراه چیدمان مناسب عناصر ( نام محصول و نام شرکت تولید کننده ، نشان سازنده ) و ایجاد تعادل در کل طرح ، به خلق یک ترکیب موفق و گیرا ، نائل گردیده است .
 
طراحان در ترکیب بندی عناصر برای حفظ یکپارچگی طرح ، از تعادل متقارن یا غیر متقارن استفاده می نمایند . در تعادل متقارن عناصر حول مرکز هندسی توزیع می گردند ، اما در تعادل غیر متقارن عناصر بر اساس وزن بصری مرتب می گردند . ( نظیر طرح گلبافت ) در طرحهایی که از تعادل غیر متقارن استفاده می گردد ، طرح از جذابیت بیشتری برخوردار می باشد .

((  خلاقــیـت ))
در طراحی بسیار به واژه  "خلاقیت " برخورده ایم . در حقیقت آنچه آثار طراحان را برجسته می نماید ، استفاده صحیح از خلاقیت است . فلسفه خلاقیت ( ROI ) ، شامل سه نکته اساسی ، مربوط بودن ( Relevance ) ، اصالـت (  Orinality ) و تاثیر (Impact  )   می باشد .  افراد خلاق از سمت راست مغز خود ، بیشتر از سمت چپ استفاده می نمایند . خلاقیت ، استفاده از عناصر گوناگون برای خلق اثری منحصر به فرد است . طراحان باید دارای خلاقیت اثربخش باشند . استفاده از مفاهیم دور از ذهن و پیچیده ( هر چند خلاقانه ) مناسب نمی باشد . طراحان بسته باید بدانند که مخاطبان آثار آنان برای حل معما به فروشگاهها نمی آیند . طراحان در عرضه ایده های جدید ، می بایست طبقه اجتماعی ، میزان معلومات و ..... مخاطبان  را در نظر بگیرند .
در طراحی بسته WELDING  WIRE ، طراح  بدون آنکه مخاطب را از تکرار لوگو دلزده یا خسته نماید ، به نحو خلاقانه ای ، به نمایش کاملاً موثر برند و انواع محصول می پردازد . همچنین در طراحی پلوپز Westinghouse   طراح با استفاده از درب و قسمت پایین  بسته ، به شرح تاریخچه تاسیس و سیر پیشرفت شرکت می پردازد .

بخش پنجم : نگاهی به بازارهای ایران و پاسخ یک سوال
بسته بندی و فرصتهای تبلیغاتی در بازارهای سنتی
اگر چه با تاسیس فروشگاههای زنجیره ای شهروند و رفاه ، همچنین  ساخت پاساژهای  مختلف در سطح کشور ؛ شیوه عرضه کالا متحول گردیده است . اما هنوز بازارهای سنتی در ایران به عنوان یکی ازمراکز اصلی داد و ستد ،  دارای جایگاه خاص در فروش محصولات می باشند . بسیاری از مصرف کنندگان برای خرید کالاهای مختلف مورد نیاز در این بازارها به جستجو می پردازند . بسیاری از مغازه داران و کسبه جزء ، خصوصاً در شهرستانهای کوچک ، برای خرید به این بازارها روی می آورند ؛ چرا که هنوز بسیاری از عمده فروشیها در این مراکز فعالیت می نمایند . مراکز خرید در تهران نظیر بازار بزرگ تهران ،  میـدان توپخـانه  و خیابان سعــدی ( مرکز فروش لوازم برقی ) ، میدان اعدام ( مرکز فروش سیگار و مواد غذایی ) و ..... همچنان به فعالیت خود ادامه داده و هزاران نفر در طی روز ضمن بازدید از این بازارها اقدام به خرید در آن می نمایند . در این گونه بازارها محصولات عموماً در داخل بسته ها ، بیرون از مغازه ها درسطح خیابان و معابر ، در معرض دید خریداران  قراردارند .
 در بازار بزرگ تهران در هر چهار سوق ( میدانهای بسیار کوچک در دل بازار ) بسته های حاوی محصولات بر روی هم چیده شده ا ند . حتی در برخی  پاساژهای  جدید ، به علت نبودن انبار برای صاحبین مغازه ها شاهد چیدمان کارتنهای حاوی محصولات درجلوی درب مغازه ها و راهروهای محل عبور مصرف کنندگان هستیم .

در چنین بازارهایی (صرف نظر از مطلوب یا عدم مطلوب بودن نحوه ارایه محصول ، وسرویس دهی به متقاضیان ) بسته بندی جایگاه ویژه ای خواهد داشت . در بازار بزرگ تهران ( و بالطبع بسیاری از بازارها در شهرهای بزرگ و کوچک ) برای حمل و نقل از چرخهای دستی استفاده می شود . با توجه به طول مسیر و تراکم جمعیت ، این چرخهای دستی برای رسیدن به مقصد ، زمان زیادی ( 10 الی 25 دقیقه ) در دل بازار در حرکت هستند . بازارها محل تجمع خریداران( عمده و غیر عمده ) هستند . افرادی که صرفاً به نیت خرید ، علی رغم دوری راه ، مشکل ترافیک و کمبود وقت ، به بازار آمده اند . در دنیایی که از هر فرصتی برای تبلیغات استفاده می شود . طراحی مطلوب بسته بندی در اینگونه بازارها ، در شاخص نمودن نام تجاری محصول و بالا بردن میزان فروش تاثیر بسزایی خواهد داشت . یک چرخ دستی می تواند استند در حال حرکتی پیش چشم مخاطبین هدف باشد. بسته های چیده شده در کنار و روی هم ، می تواند بیلبورد کوچکی در دل یک بازارهدف باشد .
در نگاهی به نمایش محصولات در مرکز کامپیوتر ایران یقین پیدا خواهیم کرد که محصولاتی که از بسته های لمینتی ( این نوع بسته ها به دلیل استفاده از چاپ افست ، از کیفیت تصویری بهتری برخوردارند . ) استفاده می کنند فروش بیشتری خواهند داشت . با همین دیدگاه است که در بازارمولوی شاهد آن هستیم که شرکت شکوه تولید کننده دستمال کاغذی برای بسته بندی توزیعی ( کارتنهای مادر ) محصولات خود از کارتنهای لمینتی با طراحی جذاب و چشم نواز استفاده کرده است . یا در خیابان سعدی شرکتهایی نظیر سیمیا یا کابل مشهد که از تولید کنندگان کابل می باشند ( که کالایی صنعتی و دارای  مخاطبین خاص  و فاقد مصارف عموم می باشد . ) از کارتنهای لمینتی استفاده کرده‌اند .

پاسخی برای یک سوال
اگر چه امروزه با گسترش علوم و ارتباطات ، همگان (  افراد ، سازمانها و تولید کنندگان ) به ارزشهای بسته بندی به خصوص در امر بازاریابی و فروش  واقف و آگاه می باشند . اما بعضاً افرادی پرداختن به مباحثی نظیر نقش بسته بندی در بازاریابی ، ارزش جایگاه روانشناسی و جمعیت شناختی ( برای شناخت بهتر مخاطب ) ، تحلیل انگیزه های روانی رفتار خرید مصرف کنندگان و .....  را بی مورد ، پرهزینه و بی فایده می دانند . برخی تولید کنندگان اینگونه استدلال می کنند که علیرغم عدم توجه به اینگونه مسائل و مباحث در فروش محصولات به مشکلی برخورد نکرده اند. ذکر این نکته ضروری می باشد که مباحث عنوان گردیده در این مقاله ، در جوامعی با بازارهای رقابتی مصداق پیدا می کند . بازارهای ایران در حال گذر به سمت بازارهای رقابتی می باشند . می توان پیش بینی کرد ، که در دهه آینده شاهد این گذر و دگرگونی باشیم . فعال شدن بورس ، واگذاری صنایع ، شرکتها و بانکهای دولتی به بخش خصوصی ، اصرار و ابرام در محقق شدن اصل 44 قانون اساسی ومشاهده روند بازار ( خصوصاً رقابت در بین تولید کنندگان کالاهای مصرفی نظیر مواد غذایی ) نشان دهنده ورود به عرصه جدیدی در ایجاد وتثبیت بازارهای رقابتی می باشد . رقابت باعث ارزان شدن کالاها ، افزایش خدمات و بطور کلی رضایت بیشتر مصرف کننده می گردد ؛ از سویی دیگر رقابت باعث پیشرفت علوم وصنایع مختلف می گردد . بطور مثال رقابت در عرصه عرضه خدمات تلفن همراه ، با ورود شرکت ایرانسل منجر به کاهش چشمگیر قیمت خط تلفن همراه و ارائه خدمات مناسبتر به مشترکین گردید ؛ و شاید عدم وجود رقابت جدی در بین تولید کنندگان خودرو ، از سقوط قیمت این کالا ( علی رغم سقوط فاحش قیمتها در بازارهای جهانی ) و ارائه خدمات مطلوب ، جلوگیری می نماید . واحدهای تولیدی کوچک با توجه بیشتر به بسته بندی محصولات ، می توانند به سهم بیشتر در بازارهای بزرگتر و کسب اعتباربیشتر برای نام محصول تجاری خود ، بیاندیشند . بطور مثال برابر آمار ، بازنگری و تغییردر طراحی بسته بندی شیر شرودر SCHROEDER    به 30% افزایش فروش این محصولات در فروشگاهها انجامید . نگاه تولید کنندگان داخلی می بایست از بازارهای محلی فراتر رفته و بازارهای جهانی را نشانه رود . در یک بازار رقابتی ، عدم توجه به اصول بازاریابی ، بسته بندی نامناسب و تبلیغات ناکارآمد ، در نهایت به محو شدن مجموعه تولیدی خواهد انجامید .

در پـایـان
صنعت بسته بندی ، با پیشرفت علوم و جوامع شکل تازه تر و پیچیده تری می گیرد . این صنعت با استفاده از علوم مختلف نظیر روانشناسی ، فیزیک ، شیمی و ..... ، همچنین استفاده از هنر طراحان ، عکاسان ، نویسندگان متنهای تبلیغاتی و ..... تاثیر شگرفی بر زندگی انسانها ، فروش شرکتها و موسسات ، و پیشرفت اقتصادی ملل می گذارد .
بسته ها سخن می گویند
یادمان باشد که روزی از دل بسته ای ( رحم مادر ) ، پای بر خاک نهادیم
یادمان باشد ، که در همه عمر در میان بسته ای ( لباس ) قرار داشتیم
و یادمان بماند ، که روزی در درون بسته ای ( کفن ) ، به دل خاک باز می گردیم
بسته ها را دست کم نگیریم ، بسته ها سخن می گویند
به آوازشان گوش فرا دهیم .....